Τρίτη, 5 Απριλίου 2016

Στα ίχνη της γραφής (15) - Βυζαντινά πρωτογράμματα

Στο Βυζάντιο, μέχρι την ανακάλυψη της τυπογραφίας, όλα τα κείμενα είναι χειρόγραφα. Τα περισσότερα από αυτά γράφονταν σε μοναστήρια και στα ανακτορικά εργαστήρια. Ταχυγράφοι, ή οξυγράφοι, βιβλιογράφοι ή αντιγραφείς και καλλιγράφοι ασχολούνται με τη γραφή, ενώ οι εικονιστικές παραστάσεις που διακοσμούσαν, συμπλήρωναν ή επεξηγούσαν το κείμενο ήταν δουλειά των μικρογράφων. 

Οι μικρογράφοι ζωγράφιζαν στην αρχή της σελίδας ή στο περιθώριο περίτεχνες φιγούρες που "μπλέκονται" με τα γράμματα, τα λεγόμενα βυζαντινά πρωτογράμματα. 

Πηγή έμπνευσης για τη δημιουργία τους αποτελούσε κυρίως η φύση και τα ζώα, αλλά και τα γεωμετρικά μοτίβα και οι ανθρώπινες μορφές.



Για την αντιγραφή των χειρόγραφων υπήρχαν οργανωμένα εργαστήρια, τα "καλλιγραφεία" ή scriptoria, τα οποία λειτουργούσαν στις μεγάλες βιβλιοθήκες, στους χώρους του παλατιού, αλλά κυρίως στα μοναστήρια. Στα εργαστήρια αυτά εργάζονταν 10 - 17 άτομα σε συνθήκες απόλυτης ησυχίας, καθώς η αντιγραφή απαιτούσε μεγάλη προσήλωση και συγκέντρωση. 

Πηγή: Εκπαιδευτικός φάκελος "Στα ίχνη της γραφής", Έντυπο για τον εκπαιδευτικό, σελ. 34 - 35, Έντυπο με προτάσεις για δραστηριότητες, σελ. 17. Οι εικόνες είναι από το διαδίκτυο.

Δείτε πώς κατασκευάσαμε κι εμείς τα δικά μας πρωτογράμματα στο όνομά μας, όπως οι Βυζαντινοί!